سه نظر درباره ارتباط حوادث با گذشته 381 اعتقاد به قضا و قدر مستلزم جبر نيست 384 توجيه آزادى و اختيار در عين حكومت قضا و قدر 385 قضا و قدرهاى حتمى و غير حتمى 386 قانون عليّت عمومى 387 فرضيّهء غلط دربارهء تغيير سرنوشت 389 فرضيهء صحيح دربارهء تغيير سرنوشت 389 آيا ممكن است اراده و عمل انسان موجب تغييراتى در الواح ملكوتى بشود ؟ 390 موجوداتى كه امكان بيش از يك نوع از وجود دارند و موجوداتى كه امكان بيش از يك نوع از وجود ندارند 391 سرنوشتهاى گوناگون و امكان جانشين شدن آنها بجاى يكديگر 392 امتياز بشر و برخوردارى او از نوعى آزادى كه خاصّ خود اوست 394 سؤال از رسول اكرم دربارهء دوا و حرز از نظر قضا و قدر 395 على ( ع ) از سايهء ديوار كج حركت مىكند و به كسى كه از نظر قضا و قدر اعتراض مىكند پاسخ مىگويد 396 طرز تفكّر مسلمانان صدر اول اسلام 396 اعتراض ابو عبيده جرّاح به عمر دربارهء فرار از طاعون و پاسخ عمر 397 سرچشمهء اين تعليمات خود قرآن است 398 تغييرناپذيرى در طبيعت 399 نظامات لا يتغيّر از نظر قرآن 399 تفسيرهاى ديگر دربارهء قضا و قدر حتمى و غير حتمى 401 تأثير عوامل معنوى 405 چون قضا آيد نماند فهم و رأى 407 تفسير احاديثى كه مىگويد : چون قضاى الهى بيايد همهء اسباب و علل از كار مىافتد 409 ريشهء قرآنى اين احاديث 410 تفاوت حسّاس ميان عقيدهء قضا و قدر الهى و جبر مادى 412 اعتقاد به قضا و قدر الهى آنطور كه اسلام تعليم مىدهد اراده و همّت را مضاعف مىكند 412 منطقى كه در تمام جهان از مختصّات قرآن است 414 پاسخ عجيب و عميق امير المؤمنين در جواب كسى كه از استطاعت سؤال كرد 418 سطح عالى منطق اسلام در معارف الهى 420 اسلام با منطق عالى خود ، اكابر متكلّمين را پشت سر مىگذارد 420 ناتوانى احمد امين مصرى از درك منطق اسلام 421 نظر گوستاولوبون و انتقاد آن 421 نظر ويل دورانت و دومينيك سوردل و انتقاد آنها 422 مستشرقين ، معتزله را تمجيد مىكنند 423 چه چيز سبب شد كه مسلمين دربارهء قضا و قدر و جبر و اختيار بحث كنند ؟ 424 مستشرقين سرچشمهء عقيدهء جبر را اسلام ، و سرچشمهء عقيدهء آزادى و اختيار را جهان مسيحى مىدانند 424 انتقاد از نظر مستشرقين 425 اشتباه عجيب « دوزى » مستشرق معروف هلندى 426 بحثى حديثى 428 حديثى از اهل سنّت و حديثى از شيعه در تفسير دستور پيغمبر دربارهء فرار از طاعون و و با 428